भाजपचे धक्कातंत्र: आठवले, तावडेंना राज्यसभेवर; वडकुते, इवनाते अनपेक्षितपणे संधीचे मानकरी

भाजपचे धक्कातंत्र; आठवले, तावडेंना संधी, वडकुते, इवनाते यांनाही राज्यसभेचे तिकीट

केंद्रीय समितीकडे पाठवलेल्या २५ पैकी चौघांच्या नावावर शिक्कामोर्तब; दानवे, कराड, भारती पवार यांची निराशा.

मुंबई: भारतीय जनता पक्षाने पुन्हा एकदा आपल्या 'धक्कातंत्रा'ची झलक दाखवत राज्यसभेच्या उमेदवारांची यादी जाहीर केली आहे. पक्षाचे राष्ट्रीय सरचिटणीस विनोद तावडे, रिपाइंचे अध्यक्ष आणि केंद्रीय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांना उमेदवारी देण्यासोबतच, माजी आमदार रामराव वडकुते (हिंगोली) आणि नागपूरच्या माजी महापौर माया इवनाते यांनाही राज्यसभेवर पाठवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या चार नावांवर केंद्रीय निवडणूक समितीने शिक्कामोर्तब केले असून, या अनपेक्षित निवडींनी अनेकांच्या भुवया उंचावल्या आहेत. विशेषतः, माजी केंद्रीय राज्यमंत्री रावसाहेब दानवे, डॉ. कराड आणि डॉ. भारती पवार यांसारख्या दिग्गजांना डावलण्यात आल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चांना ऊत आला आहे.

विनोद तावडे, जे पक्षातील एक महत्त्वाचे संघटन नेते म्हणून ओळखले जातात, त्यांना संसदीय राजकारणात आणले जाईल अशी अटकळ होतीच. तावडे पहिल्यांदाच राज्यसभेवर जाणार असून, त्यांचा राजकीय प्रवास लक्षवेधी राहिला आहे. विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते, राज्याचे मंत्री, पक्षाचे राष्ट्रीय सचिव आणि सरचिटणीस या जबाबदाऱ्या सांभाळून आता ते थेट राज्यसभेचे सदस्य होणार आहेत. त्यांच्या या बढतीमुळे आगामी काळात त्यांना केंद्रीय मंत्रिमंडळातही स्थान मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. दुसरीकडे, एनडीएचा घटकपक्ष असलेल्या रिपाइंचे सर्वेसर्वा रामदास आठवले यांना यावेळी राज्यसभेची संधी मिळणार नाही, असे तर्क दिले जात असतानाच भाजपने त्यांना पुन्हा एकदा संधी देऊन त्यांचे राज्यसभेतील आसन कायम ठेवले आहे. आठवले यांची ही राज्यसभेच्या खासदारकीची हॅटट्रिक ठरणार आहे. ते यापूर्वी लोकसभेचे सदस्यही राहिले आहेत.

सामाजिक आणि प्रादेशिक समीकरणाचा साधला मेळ

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भाजपच्या प्रदेश कोअर कमिटीने राज्यसभेच्या चार जागांसाठी २५ नावांची यादी केंद्रीय नेतृत्वाकडे पाठवली होती. आज जाहीर झालेल्या चारही उमेदवारांची नावे या यादीत समाविष्ट होती. विशेष म्हणजे, परराज्यातील एखाद्या मोठ्या नेत्याला महाराष्ट्रातून संधी दिली जाईल, अशी चर्चा होती, परंतु तसे झाले नाही. या २५ नावांमध्ये माजी केंद्रीय राज्यमंत्री रावसाहेब दानवे, डॉ. कराड, डॉ. भारती पवार, राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्ष विजया रहाटकर, धैर्यशील पाटील, माधव भंडारी, प्रीतम मुंडे आदींचाही समावेश होता. मात्र, केंद्रीय नेतृत्वाने त्यांना संधी न देता, सामाजिक आणि प्रादेशिक समीकरणाला प्राधान्य दिले.

भाजपने उमेदवारी देताना केवळ जातीय संतुलनच साधले नाही, तर प्रादेशिक प्रतिनिधित्वाचाही विचार केला आहे. विनोद तावडे (मराठा), रामदास आठवले (अनुसूचित जाती), रामराव वडकुते (धनगर-ओबीसी) आणि माया इवनाते (आदिवासी) अशा विविध सामाजिक घटकांना प्रतिनिधित्व देण्यात आले आहे. याशिवाय, विनोद तावडे आणि रामदास आठवले मुंबईतून, रामराव वडकुतेंच्या रूपाने मराठवाड्याला, तर माया इवनातेंच्या रूपाने विदर्भाला संधी मिळाली आहे. या निवडीतून भाजपने राज्यात सर्वसमावेशक प्रतिनिधित्व देण्याचा प्रयत्न केला आहे.

अनपेक्षित उमेदवारी: वडकुतेंना 'सरप्राईज गिफ्ट'

रामराव वडकुते हे राजकारणात तुलनेने मागे पडले आहेत, असे गृहीत धरले जात असतानाच, त्यांना अचानक राज्यसभेची उमेदवारी देऊन भाजपने खऱ्या अर्थाने 'सरप्राईज गिफ्ट' दिले आहे. वडकुते यांनी २०१९ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून मिळालेल्या विधान परिषद सदस्यत्वाचा ११ महिन्यांचा कार्यकाळ बाकी असताना पक्ष आणि आमदारकीचा राजीनामा देऊन भाजपमध्ये प्रवेश केला होता. त्यानंतर त्यांनी कळमनुरी मतदारसंघातून भाजपची उमेदवारी मागितली होती, परंतु ती त्यांना मिळाली नव्हती. राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये असताना ते शेळी-मेंढी महामंडळाचे अध्यक्ष होते आणि भाजपचे जिल्हाध्यक्ष म्हणूनही त्यांनी काम केले आहे. त्यांच्या या अनपेक्षित उमेदवारीमुळे राजकीय निरीक्षकांनाही आश्चर्याचा धक्का बसला आहे.

दिग्गजांना संधी नाही; कराड, दानवे, पवार यांची निराशा

या निवडणुकीत भाजपने अनेक विद्यमान खासदारांना पुन्हा संधी दिली नाही. माजी केंद्रीय राज्यमंत्री डॉ. भागवत कराड आणि रायगड जिल्ह्यातील नेते धैर्यशील पाटील या दोघांनाही भाजपने राज्यसभेवर पाठवलेले नाही. धैर्यशील पाटील हे पूर्वी शेतकरी कामगार पक्षाचे (शेकाप) सदस्य होते आणि भाजपमध्ये आल्यानंतर त्यांना उदयनराजे भोसले यांच्या लोकसभेवरील विजयानंतर रिक्त झालेल्या जागेवर अवघ्या दीड वर्षासाठी खासदारकी मिळाली होती. गेल्या वेळी रामदास आठवले, डॉ. कराड आणि धैर्यशील पाटील हे तिघे भाजपच्या कोट्यातून राज्यसभेवर गेले होते. यावेळी मात्र, डॉ. कराड आणि पाटील यांना संधी न मिळाल्याने त्यांच्या समर्थकांमध्ये नाराजी पसरली आहे.

माया इवनाते यांचा विलक्षण प्रवास

अत्यंत सामान्य कुटुंबातून आलेल्या माया इवनाते या भाजपच्या एक धडाडीच्या आणि निष्ठावंत कार्यकर्त्या म्हणून ओळखल्या जातात. त्या मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या निकटवर्ती मानल्या जातात. त्यांचे पती, दिवंगत चिंतामण इवनाते, हे देखील फडणवीस यांच्यासाठी पश्चिम नागपूर मतदारसंघात एक प्रमुख कार्यकर्ते होते. पक्षकार्यासाठी सातत्याने झटणाऱ्या मायाताईंना अखेर राज्यसभेची उमेदवारी मिळाली आहे. त्या केवळ नागपूरच्या महापौरच नव्हत्या, तर अलीकडेच नागपूर महापालिकेत पुन्हा एकदा निवडून आल्या आहेत. त्यांची ही निवड पक्षावरील निष्ठेचे फळ असल्याचे बोलले जात आहे.

इतर संभाव्य उमेदवारांची संधी हुकली

पुसदच्या भाजपच्या जिल्हाध्यक्ष डॉ. संगीता फुसाटे यांचे नावही केंद्रीय भाजपकडे पाठवण्यात आले होते. मात्र, अनुसूचित जमाती प्रवर्गातून असलेल्या माया इवनाते यांना संधी मिळाल्याने फुसाटे यांची संधी हुकली. विशेष म्हणजे, यापूर्वीही फुसाटे यांचे नाव विधान परिषदेसाठी निश्चित झाले होते, परंतु त्यावेळी आर्वीचे माजी आमदार दादाराव केचे यांना संधी देण्यात आली होती. या घटनाक्रमामुळे भाजपमधील काही निष्ठावंत कार्यकर्त्यांना संधी मिळण्यात येणाऱ्या अडचणींवरून पक्ष नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

निष्कर्ष

भाजपच्या या राज्यसभा उमेदवारी यादीतून पक्षाचे 'धक्कातंत्र' पुन्हा एकदा दिसून आले आहे. अनपेक्षित चेहऱ्यांना संधी देत आणि काही दिग्गजांना डावलत भाजपने एक नवी राजकीय समीकरणे तयार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. सामाजिक आणि प्रादेशिक समतोल साधण्याचा त्यांचा प्रयत्न स्पष्ट दिसतो, परंतु या निर्णयाचे भविष्यात काय परिणाम होतील, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. पक्षातील कार्यकर्त्यांचे मनोबल आणि आगामी निवडणुकांसाठी पक्षाची रणनीती यावर या निवडींचा नक्कीच प्रभाव पडेल.