सीबीएसई १२वीचा गणिताचा पेपर वादग्रस्त!

अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्नांमुळे विद्यार्थ्यांचे नुकसान; सीबीएसईकडे तक्रारींचा ओघ

सीबीएसई १२ वीच्या गणिताच्या पेपरमध्ये 'आउट ऑफ सिलॅबस' प्रश्नांचा गोंधळ

नागपूर: केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) आयोजित केलेल्या १२वीच्या गणिताच्या (अप्लाइड मॅथ्स) परीक्षेदरम्यान विद्यार्थ्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले. परीक्षा सुरू असतानाच काही प्रश्न अभ्यासक्रमाबाहेरचे (आउट ऑफ सिलॅबस) असल्याचे विद्यार्थ्यांच्या लक्षात आले. तब्बल १२ गुणांचे प्रश्न अभ्यासक्रमाशी विसंगत असल्याचे सांगण्यात येत असून, या प्रकारामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. अनेक विद्यार्थ्यांनी सीबीएसईकडे ई-मेलद्वारे याबाबत तक्रार दाखल केली आहे.

सोमवारी झालेल्या अप्लाइड मॅथ्स (Applied Maths - 241) या विषयाच्या प्रश्नपत्रिकेत काही प्रश्न निर्धारित अभ्यासक्रमात समाविष्ट नसल्याने विद्यार्थ्यांना मोठा धक्का बसला. विद्यार्थी आणि पालकांनी प्रश्नपत्रिकेचे अवलोकन केल्यानंतर काही प्रश्न तांत्रिकदृष्ट्या अभ्यासक्रमाशी सुसंगत नसल्याचे स्पष्ट झाले. विशेषतः प्रश्न क्रमांक १९, ३९, ३७(ii) आणि ३४(बी) हे प्रश्न अभ्यासक्रमाबाहेरील किंवा अपूर्ण माहितीसह आल्याने विद्यार्थ्यांचे मोठे नुकसान झाले.

अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्नांचे स्वरूप

प्रश्न क्रमांक १९ हा 'इन्व्हर्स ट्रिग्नोमेट्री' (Inverse Trigonometry) या घटकाशी संबंधित आहे, जो अप्लाइड मॅथेमॅटिक्सच्या (Applied Mathematics) चालू शैक्षणिक वर्षाच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट नाही. या प्रकारामुळे विद्यार्थ्यांना मोठा धक्का बसला. प्रश्न क्रमांक ३९ हा 'फायनान्शियल मॅथेमॅटिक्स' (Financial Mathematics) मधील 'रिटर्न' (Return) या विषयाशी संबंधित आहे. हा विषय देखील सध्याच्या अभ्यासक्रमातून वगळण्यात आला आहे. यामुळे, या प्रश्नांची तयारी केलेल्या किंवा यावर आधारित प्रश्न अपेक्षित असलेल्या विद्यार्थ्यांना मोठा धक्का बसला.

याव्यतिरिक्त, प्रश्न क्रमांक ३७(ii) मध्ये 'सेल्समधील एव्हरेज चेंज' (Average Change in Sales) या संकल्पनेवर आधारित प्रश्न विचारण्यात आला होता. विद्यार्थ्यांच्या म्हणण्यानुसार, हा घटक चालू शैक्षणिक वर्षाच्या अभ्यासक्रमाचा भाग नाही. प्रश्न क्रमांक ३४(बी) मध्ये 'पॉयसन डिस्ट्रीब्युशन' (Poisson Distribution) या संकल्पनेवर आधारित प्रश्न होता, मात्र तो सोडविण्यासाठी आवश्यक असलेला घातांकीय मान (e^-) प्रश्नपत्रिकेत देण्यात आला नव्हता. अपुऱ्या माहितीमुळे हा प्रश्न सोडवणेही विद्यार्थ्यांना शक्य झाले नाही.

विद्यार्थ्यांचा गोंधळ आणि वेळेचा अपव्यय

या अनपेक्षित प्रकारामुळे परीक्षा केंद्रांवर विद्यार्थ्यांमध्ये गोंधळाचे वातावरण पसरले. अनेक विद्यार्थ्यांनी परीक्षेची कसून तयारी केली होती आणि ते आत्मविश्वासाने पेपर लिहित होते. परंतु, जेव्हा त्यांना अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्न दिसले, तेव्हा त्यांचे मनोधैर्य खच्ची झाले. काही हुशार विद्यार्थ्यांनी हे प्रश्न सोडविण्याचा प्रयत्न केला, परंतु शाळेत तो भाग शिकवलाच नसल्याने त्यांना ते प्रश्न सोडवता आले नाहीत. याचा परिणाम म्हणून, या प्रश्नांवर विचार करण्यात विद्यार्थ्यांचा बराच वेळ वाया गेला. यामुळे, त्यांना इतर महत्त्वाच्या आणि अभ्यासक्रमातील प्रश्नांकडे लक्ष देण्यासाठी कमी वेळ मिळाला, ज्यामुळे त्यांच्या एकूण गुणांवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

“आम्ही वर्षभर खूप मेहनत घेतली. अभ्यासक्रमावर पूर्ण लक्ष केंद्रित केले होते. पण परीक्षा हॉलमध्ये बसल्यावर अचानक असे प्रश्न दिसले, जे आम्ही कधी अभ्यासलेच नाहीत. यामुळे खूप भीती वाटली आणि गोंधळ उडाला. बराच वेळ या प्रश्नांवर विचार करण्यात गेला. यामुळे पेपर वेळेत पूर्ण करणेही कठीण झाले,” अशी व्यथा एका १२वीच्या विद्यार्थ्याने व्यक्त केली.

पालकांची आणि विद्यार्थ्यांची सीबीएसईकडे तक्रार

या प्रकारामुळे विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये तीव्र नाराजी पसरली आहे. सीबीएसईने या प्रकरणी तातडीने लक्ष घालून योग्य ती कारवाई करावी, अशी मागणी जोर धरत आहे. अनेक विद्यार्थ्यांनी ई-मेलद्वारे सीबीएसईला या अनपेक्षित आणि अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्नांबाबत तक्रार दाखल केली आहे. या तक्रारींमध्ये, प्रश्नपत्रिकेतील त्रुटींकडे लक्ष वेधण्यात आले आहे आणि या अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्नांसाठी विद्यार्थ्यांना गुण देण्याची किंवा या प्रश्नांचा अंतिम निकालावर परिणाम होणार नाही, याची खात्री करण्याची विनंती करण्यात आली आहे. या संदर्भात सीबीएसईकडून अधिकृतClarificationची प्रतीक्षा आहे.

“जेव्हा प्रश्न अभ्यासक्रमाबाहेरचे येतात, तेव्हा विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास कमी होतो. आम्ही पालकांना खात्री देऊ इच्छितो की, आम्ही विद्यार्थ्यांच्या हितासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करू. या प्रकरणाची चौकशी करून योग्य तोडगा काढला जाईल,” असे एका शिक्षणतज्ज्ञांनी सांगितले.

सीबीएसईचे संभाव्य पाऊल आणि पुढील घडामोडी

सीबीएसईच्या १२वीच्या अप्लाइड मॅथ्सच्या पेपरमधील या त्रुटींमुळे देशभरातील विद्यार्थ्यांमध्ये चर्चा सुरू आहे. यापूर्वीही अनेकदा बोर्ड परीक्षांमध्ये अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्न येण्याच्या घटना घडल्या आहेत. मात्र, यावर्षी १२ गुणांचे प्रश्न थेट अभ्यासक्रमाबाहेरचे असल्याने या प्रकरणाचे गांभीर्य वाढले आहे. सीबीएसई आता या तक्रारींची दखल घेऊन अंतर्गत चौकशी करेल, अशी अपेक्षा आहे. चौकशीनंतर, त्रुटी आढळल्यास, विद्यार्थ्यांना नुकसान भरपाई म्हणून अभ्यासक्रमाबाहेरील प्रश्नांचे गुण दिले जाण्याची शक्यता आहे. काही प्रकरणांमध्ये, अशा प्रश्नांना वगळलेही जाऊ शकते. याचा अंतिम परिणाम विद्यार्थ्यांच्या निकालावर होऊ नये, यासाठी बोर्ड योग्य ती पावले उचलेल, अशी आशा आहे.

या घटनेचा परिणाम केवळ गणिताच्या पेपरपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर विद्यार्थ्यांच्या मानसिकतेवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे, सीबीएसईने या प्रकरणात जलद आणि पारदर्शक भूमिका घेणे अपेक्षित आहे. पुढील काही दिवसांत यासंदर्भात सीबीएसईकडून अधिकृत निवेदन जारी केले जाण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या मनातील शंका दूर होण्यास मदत होईल.